RUE TRÈS VÉNÉRABLE THÍCH MINH TÂM – DI SẢN PHẬT GIÁO VIỆT NAM GIỮA TRỜI TÂY
Con đường mang tên Trưởng Lão Hòa thượng Thích Minh Tâm là niềm tự hào của Phật giáo Việt Nam.
Trong lịch sử hình thành và phát triển của các cộng đồng tôn giáo ở hải ngoại, hiếm có sự kiện nào mang tính biểu tượng sâu sắc như việc một chính quyền thế tục Tây Phương đặt tên đường mang tên của một bậc tu hành. Sau sự kiện đặt tên đường “Thích Nhất Hạnh Way” ở New York vào tháng 4 năm 2025 (VG đã đưa tin); giờ tiếp nối đến sự kiện thành phố Évry-Courcouronnes, ngoại ô Paris, nước Pháp, quyết định đặt tên một đoạn đường cạnh Đại Tự Khánh Anh là Rue Très Vénérable Thích Minh Tâm – Đường Hòa Thượng Thích Minh Tâm. Đây không chỉ là một sự kiện mang tính hành chánh thông thường, mà còn việc xác lập một giá trị: Giá trị của đạo đức, của phụng sự và trí tuệ Phật giáo đã được xã hội Tây phương nhìn nhận như một phần di sản văn hóa chung của cả nhân loại.
Từ Một Nghị Quyết Chính Quyền Địa Phương Đến Ý Nghĩa Lịch Sử
Ngày 11 tháng 12 năm 2025, Hội đồng thành phố Évry-Courcouronnes chính thức thông qua nghị quyết đặt tên đoạn đường thuộc phố François Mauriac, nằm tiếp giáp khuôn viên Đại Tự Khánh Anh, mang tên một Tu sĩ Phật Giáo Việt Nam: Trưởng Lão Hòa thượng Thích Minh Tâm (1940–2013). Đối với Cộng đồng Phật giáo Việt Nam tại Pháp và Âu châu, đây là một thời khắc có ý nghĩa lịch sử: Lần đầu tiên, tên của một vị cao Tăng Việt Nam được ghi dấu chính thức trong không gian công cộng tại một đô thị Cộng Hòa Pháp, chỉ nằm cách biểu tượng tháp Eifel của thủ đô Paris khoảng 40 cây số.
Ngày chủ nhật 14.12.2025, Ông Michel Bonnafous, đại diện Chính quyền thành phố đã đích thân đến Chùa Khánh Anh trao Quyết định ký ngày 11.12.2025 của thành phố Évry-Courcouronnes về sự kiện này. Tại ngôi Chánh điện của Đại tự Khánh Anh chư Tôn Đức đại diện Hội Đồng Điều Hành GHPGVNTN tại Âu Châu đã trân trọng tiếp nhận văn bản quyết định. Gồm có: Hòa thượng Đệ Nhất Chủ Tịch Thích Tánh Thiệt, Hòa thượng Đệ Nhị Chủ Tịch Thích Như Điển, Hòa thượng Thích Quảng Hiền, Hòa thượng Thích Thông Trí, cùng Thượng Tọa Thích Quảng Đạo, Trụ trì Đại Tự Khánh Anh, và chư Tôn Đức Tăng Ni, Phật tử tham dự.
Bảng tên đường này sẽ được Đại diện của Tỉnh Essonnes và Thành phố Évry-Courcouronnes, cũng như các Tăng Ni và Phật tử Việt Nam khánh thành vào thứ bảy 07.02.2026.
Sự kiện này vượt ra ngoài khuôn khổ của một buổi lễ vinh danh cá nhân. Nó mang chở cả một tiến trình hội nhập lâu dài của Phật giáo Việt Nam tại hải ngoại – một tiến trình được xây dựng không chỉ bằng những sự kiện lịch sử, mà bằng hành động bền bỉ, âm thầm và liên tục qua nhiều thập niên.
Trưởng Lão Hòa thượng Thích Minh Tâm là một trong những bậc tôn túc tiêu biểu của Phật giáo Việt Nam hải ngoại trong nửa sau thế kỷ XX và đầu thế kỷ XXI. Cuộc đời tu học và hành đạo của Ngài gắn liền với vận mệnh của cộng đồng người Việt sau các biến cố lịch sử, khi hàng triệu người rời quê hương và phải tái kiến tạo đời sống tinh thần nơi xứ người.
Qua nhiều năm tu học và nghiên cứu Phật học và giảng dạy tại Việt Nam, Nhật Bản và Pháp, Hòa thượng sớm nhận ra rằng: sự tồn tại lâu dài của cộng đồng Việt nơi hải ngoại không thể chỉ dựa vào ký ức văn hóa, mà cần có những trung tâm tâm linh vững chắc để nuôi dưỡng đạo đức và đời sống tinh thần cho các thế hệ tiếp nối. Từ nhận thức đó, Ngài đã dành trọn đời mình cho sự nghiệp hoằng pháp, đào tạo Tăng Ni và xây dựng nền móng cho Phật giáo Việt Nam tại Âu châu.
Một Ngôi Nhà Tâm Linh Hình Thành Giữa Bối Cảnh Lịch Sử Đầy Thử Thách
Tháng 6 năm 1995, Hòa thượng Thích Minh Tâm khởi xướng công trình xây dựng Chùa Khánh Anh tại Évry trong bối cảnh còn quá nhiều giới hạn về pháp lý, tài chính và nhân lực. Sau 20 năm xây dựng ngôi Đại Tự Khánh Anh khánh thành vào 16.08.2015. Công trình ấy không chỉ nhằm kiến tạo một không gian lễ bái, mà còn hướng đến việc hình thành một Trung tâm Văn hóa – Giáo dục – Tâm linh mang tầm vóc quốc tế.
Trải qua nhiều năm hình thành và phát triển, Đại Tự Khánh Anh đã trở thành ngôi chùa có quy mô lớn nhất châu Âu, là trung tâm sinh hoạt tôn giáo và văn hóa của cộng đồng Phật giáo Việt Nam, đồng thời là điểm gặp gỡ tâm linh của Phật tử quốc tế. Dưới sự lãnh đạo của Hòa thượng, ngôi chùa đã đóng vai trò cầu nối giữa các truyền thống Phật giáo, giữa Phật giáo và xã hội đa văn hóa của nước Pháp.
Việc chính quyền thành phố Évry-Courcouronnes đặt tên đường mang tên Trưởng Lão Hòa thượng Thích Minh Tâm là một biểu hiện rõ nét cho thấy những giá trị mà Phật giáo mang lại đã được xã hội thế tục trân trọng và ghi nhận. Trong một quốc gia đề cao nguyên tắc và giá trị văn hóa thế tục như Cộng hòa Pháp, sự vinh danh này không đến từ góc nhìn tôn giáo, mà đến từ những hiệu quả của sự đóng góp cụ thể cho đời sống xã hội: tinh thần hòa bình, bao dung, đối thoại và phụng sự cộng đồng.
Con đường mang tên Hòa thượng vì thế trở thành một biểu tượng. Biểu tượng cho sự gặp gỡ hài hòa giữa đạo và đời, giữa truyền thống tâm linh Á Đông và nền văn minh phương Tây.
Riêng đối với Phật giáo Việt Nam, sự kiện này là một niềm tự hào không chỉ mang tính cộng đồng. Nó khẳng định rằng Phật giáo Việt Nam đang hiện diện nơi xứ người không chỉ như một di sản tôn giáo của quá khứ, mà đã và đang đóng góp tích cực cho xã hội sở tại, được nhìn nhận như một điểm son văn hóa và tâm linh đáng trân trọng. Di sản này cần thiết cho đời sống của mọi con người trên hành tinh này, không kể màu da hay sắc tộc.
Tên tuổi của Trưởng Lão Hòa thượng Thích Minh Tâm vì thế không chỉ gắn với một ngôi chùa hay một địa danh, mà gắn với cả một thế hệ Tăng Ni đã dấn thân xây dựng đạo pháp trong hoàn cảnh tỵ nạn xa quê hương, bằng trí tuệ, từ bi và tâm nguyện phụng sự không mệt mỏi.
Như Những Đợt Sóng – Lớp Sau Nối Lớp Trước
Trong cùng dịp này, Thượng tọa Thích Quảng Đạo, Trụ trì Đại Tự Khánh Anh, một đệ tử của Hòa Thượng, cũng đã được Quốc hội Cộng hòa Pháp trao tặng Huy chương danh dự nhằm ghi nhận những đóng góp thiết thực của Thượng tọa cho cộng đồng trong giai đoạn đại dịch Covid-19. Sự ghi nhận ấy không chỉ mang ý nghĩa cá nhân, mà còn cho thấy tính kế thừa liên tục của một hạnh nguyện đã được khởi xướng và ươm mầm từ thế hệ đi trước.
Giữa những ngày xã hội Pháp đối diện khủng hoảng y tế chưa từng có, hình ảnh một vị tu sĩ Phật giáo dấn thân vào công tác cứu trợ, an ủi tinh thần, hướng dẫn tang lễ cho người quá vãng đã thể hiện rõ tinh thần nhập thế của Phật giáo Việt Nam. Phật Giáo không đứng ngoài nỗi đau của xã hội, mà hiện diện như một vai trò hỗ trợ tinh thần có ý nghĩa đối với cộng đồng nhân loại trong giai đoạn khủng hoảng, không phân biệt chủng tộc, tôn giáo.
Khi bảng tên Rue Très Vénérable Thích Minh Tâm được gắn lên, con đường mang tên Hòa thượng Thích Minh Tâm sẽ không chỉ dẫn bước cho người qua lại, mà còn âm thầm chuyển tải một thông điệp. Thông điệp gì? Đó là thông điệp về một đời sống phụng sự không tìm cầu danh xưng, về một lý tưởng xây dựng đạo pháp gắn liền với lợi ích của xã hội. Con đường này vì thế mang ý nghĩa biểu trưng đặc biệt đối với cộng đồng Phật giáo Việt Nam tại Âu châu.
Di sản mà Trưởng Lão Hòa thượng Thích Minh Tâm để lại không dừng ở công trình kiến trúc, không chỉ ở Khánh Anh và nhiều ngôi Già Lam khác trên cả Âu Châu. Không chỉ là danh xưng hay sự vinh danh, mà nằm ở con đường tu tập hành trì Phật Pháp, phụng sự và xiển dương Bồ Tát hạnh mà Ngài đã khai mở. Sáng kiến của Ngài về các Khóa Tu Học Âu Châu hằng năm – đến cuối năm 2025 đã 36 lần – trong các Khóa Tu Học luôn có một „Đại Học Oanh Vũ“, như tổ chim gieo những hạt giống đạo đức đầu đời cho các cháu thiếu nhi. Hay truyền thống „An Cư Kiết Đông“ hằng năm cho Tăng Ni Phật Tử ở Âu Châu, nhằm gìn giữ huyết mạch Đạo pháp.
Trách nhiệm của các thế hệ Tăng Ni và Phật tử chúng ta hôm nay và mai sau không chỉ dừng lại ở việc tưởng niệm, mà là tiếp bước. Tiếp bước theo bước chân Ngài bằng hành động cụ thể, bằng sự dấn thân tỉnh thức và bằng tinh thần Lục độ Ba-la-mật mà Ngài đã suốt đời xây đắp và vun bồi.
Trong bối cảnh xã hội Âu châu nhiều biến động, những gì Trưởng Lão Hòa thượng Thích Minh Tâm để lại, đã được chính quyền và xã hội sở tại ghi nhận như một giá trị chung, vượt qua ranh giới tôn giáo và chủng tộc. Con đường mang tên Hòa thượng ở thành phố Évry-Courcouronnes, ngoại ô thủ đô Paris, vì thế không chỉ giới hạn trong ý nghĩa một địa danh, một bảng tên đường.
Đó chính là một lời nhắc nhở lặng lẽ nhưng đầy sức thuyết phục rằng: khi Chánh pháp được hành trì bằng trọn vẹn từ bi và trí tuệ, thì không bao giờ bị đóng khung trong bất kỳ phương xứ hay biên cương nào. Ở đâu có người sống đúng Chánh pháp, ở đó tuệ đăng tỏa sáng, nhân sinh được thừa hưởng nhiều phước lạc”.
Ông Michel Bonnafous trao Quyết định ký ngày 11.12.2025 của thành phố Évry-Courcouronnes về việc đặt tên đường
(Ảnh: Bản Tin Khánh Anh số 147 – 1/26)
Nguyên Đạo
Trong tinh thần tri ân và tôn vinh những đóng góp to lớn đối với đời sống văn hóa và tâm linh tại địa phương, vào Chủ Nhật, ngày 14 tháng 12 năm 2025, chính quyền thành phố Évry-Courcouronnes (Cộng hòa Pháp) đã long trọng thông qua quyết định đặt tên một đoạn đường thuộc phố François Mauriac, nằm tiếp giáp khuôn viên Đại Tự Khánh Anh, là “Rue du Très Vénérable Thích Minh Tâm” (Đường Đức Trưởng Lão Thích Minh Tâm).
Trong buổi tiếp đón phái đoàn và chứng kiến sự kiện ý nghĩa này, phía Phật giáo có sự hiện diện của Hòa thượng Đệ Nhất Chủ Tịch Thích Tánh Thiệt, Hòa thượng Đệ Nhị Chủ Tịch Thích Như Điển, Hòa thượng Thích Quảng Hiền, Hòa thượng Thích Thông Trí, cùng Thượng Tọa Thích Quảng Đạo, Trụ trì Đại Tự Khánh Anh, và chư Tôn Đức Tăng Ni. Buổi tiếp đoàn diễn ra tại Chánh Điện trong không khí trang nghiêm, thân tình, thể hiện sự trân trọng và gắn bó tốt đẹp giữa chính quyền sở tại với cộng đồng Phật giáo Việt Nam tại Pháp.
Hòa thượng Thích Minh Tâm (1940–2013) là một bậc tôn túc Phật giáo Việt Nam, từng giữ nhiều trọng trách quan trọng trong Giáo hội Phật giáo Việt Nam Thống Nhất, đồng thời là khai sơn, Viện chủ Chùa Khánh Anh tại Évry-Courcouronnes. Cuộc đời tu học và phụng sự của Ngài gắn liền với sự nghiệp hoằng pháp, giáo dục và kiến tạo nền tảng Phật giáo Việt Nam tại châu Âu.
Sau nhiều năm tu học và nghiên cứu Phật học tại Việt Nam, Nhật Bản và Pháp, Hòa thượng đã dấn thân không mệt mỏi cho các hoạt động hoằng pháp, đào tạo Tăng Ni, và đối thoại văn hóa – tôn giáo. Đặc biệt, từ năm 1996, Ngài là người khởi xướng và trực tiếp chỉ đạo công trình xây dựng Chùa Khánh Anh tại Évry – ngôi chùa có quy mô lớn nhất châu Âu, trở thành trung tâm sinh hoạt tâm linh, văn hóa và giáo dục Phật giáo quan trọng của cộng đồng người Việt và Phật tử quốc tế.
Không chỉ đóng góp cho đời sống tôn giáo, Chùa Khánh Anh dưới sự lãnh đạo của Hòa thượng Thích Minh Tâm còn là cầu nối giao lưu văn hóa, mở rộng tinh thần bao dung và hòa hợp giữa các truyền thống Phật giáo, cũng như giữa Phật giáo với xã hội sở tại. Ngôi chùa thường xuyên đón tiếp các phái đoàn quốc tế, các bậc lãnh đạo tinh thần, trong đó có Đức Đạt Lai Lạt Ma, khi Ngài đến thăm nước Pháp.
Việc chính quyền thành phố Évry-Courcouronnes quyết định đặt tên đường mang tên Hòa thượng Thích Minh Tâm ngay bên cạnh Chùa Khánh Anh là sự ghi nhận cao quý đối với những cống hiến bền bỉ và sâu sắc của Ngài cho cộng đồng địa phương, cho đời sống văn hóa – tôn giáo của nước Pháp, cũng như cho sự phát triển của Phật giáo Việt Nam tại hải ngoại.
Đây không chỉ là niềm vinh dự lớn lao đối với Giáo hội và Tăng Ni, Phật tử Chùa Khánh Anh, mà còn là dấu mốc ý nghĩa, thể hiện sự trân trọng của xã hội Pháp đối với những giá trị nhân văn, hòa bình và trí tuệ mà Phật giáo mang lại.
Theo kế hoạch của chính quyền thành phố Évry-Courcouronnes, trong thời gian tới sẽ có thông báo chính thức về ngày tổ chức lễ gắn bảng tên đường “Rue du Très Vénérable Thích Minh Tâm” tại khu vực tiếp giáp Đại Tự Khánh Anh. Các hình ảnh và tư liệu liên quan đến buổi lễ sẽ được cập nhật và công bố rộng rãi sau khi sự kiện diễn ra, nhằm chia sẻ niềm hoan hỷ và ý nghĩa lịch sử của dấu mốc đặc biệt này đến chư Tôn Đức Tăng Ni, Phật tử và cộng đồng hữu duyên gần xa.
Ngoài ý nghĩa tôn vinh Hòa thượng Thích Minh Tâm, trong cùng dịp trang trọng này, Thượng Tọa Thích Quảng Đạo, Trụ trì Đại Tự Khánh Anh (Évry, Pháp Quốc), cũng đã được Quốc Hội Cộng hòa Pháp long trọng trao tặng Huy chương danh dự, nhằm ghi nhận những đóng góp thiết thực và bền bỉ của Thượng Tọa đối với cộng đồng trong giai đoạn đầy thử thách của đại dịch Covid-19.
Trong suốt thời gian xã hội Pháp phải phong tỏa nghiêm ngặt, dù các sinh hoạt tôn giáo tại chùa tạm thời đóng cửa theo quy định y tế, Thượng Tọa Thích Quảng Đạo vẫn không ngại khó khăn, nguy hiểm, dấn thân phụng sự cộng đồng bằng nhiều hình thức thiết thực: tổ chức cứu tế, ủy lạo những gia đình gặp hoàn cảnh ngặt nghèo, trợ giúp người già yếu và cô đơn, chủ trì và hướng dẫn các tang lễ cho đồng bào quá vãng trong mùa dịch, cũng như ân cần an ủi, nâng đỡ tinh thần cho những người đang chịu mất mát và đau khổ.
Sự tận tụy, từ bi và trách nhiệm xã hội của Thượng Tọa trong giai đoạn khủng hoảng y tế chưa từng có này đã để lại dấu ấn sâu đậm trong lòng cộng đồng và được chính quyền Pháp trân trọng ghi nhận. Việc Quốc Hội Pháp trao tặng huy chương danh dự cho Thượng Tọa Thích Quảng Đạo không chỉ là niềm vinh dự cá nhân, mà còn là sự khẳng định vai trò tích cực của Phật giáo trong đời sống xã hội, đặc biệt trong những thời khắc khó khăn nhất của nhân loại.
Nam Mô A Di Đà Phật.
Tin: Thích Nguyên Tạng (viết theo lời kể của TT Quảng Đạo)
Hình ảnh: PV tổng hợp.
