Doanh nhân ĐINH HỒNG KỲ: Câu chuyện doanh nghiệp tư nhân Việt Nam
Lê Ngọc Hân ghi chép
Kính thưa cô Phạm Chi Lan, cô Vũ Kim Hạnh, giáo sư Trần Văn Thọ, trong FDI cũng như doanh nghiệp tư nhân và kể cả doanh nghiệp nhà nước cổ phần hóa, toàn những tập đoàn hết sức lớn của nước ngoài cũng như hàng đầu của nước ngoài và Việt Nam. Và doanh số cũng chiếm khoảng 70% GDP của thành phố Hồ Chí Minh giai đoạn trước. Thì có thể nói rằng là trong các doanh nghiệp Việt ở trong Hiệp hội Doanh nghiệp Xanh thì đa số là các doanh nghiệp tư nhân như Vinamilk cũng là doanh nghiệp nhà nước cổ phần hóa. Và có những doanh nghiệp rất là lớn cũng là doanh nghiệp tư nhân 100%. Và họ cũng trải qua những cái giai đoạn thăng trầm trong lịch sử đất nước để mà từ những con số 0 trở thành những doanh nghiệp tư nhân rất là lớn ở Việt Nam.
Ngày hôm nay thì xin phép tôi sẽ vào trọng tâm chủ đề của cái buổi ra mắt sách của chúng ta ngày hôm nay, câu chuyện nói về doanh nghiệp tư nhân.
Xin phép được giới thiệu tôi cũng là Chủ tịch của Secoin. Là một cái doanh nghiệp mà thành lập được 37 năm, doanh nghiệp tư nhân 100%, thành lập năm 1989 tại Hà Nội. Nếu như lúc đấy mà lại thành lập ở tại phía Nam thì câu chuyện nó cũng là khác tại vì doanh nghiệp tư nhân của Việt Nam từ từ thời Việt Nam Cộng hòa cũng đã rất là phát triển. Còn doanh nghiệp tư nhân ở Hà Nội thì nếu mà ai nói là thành lập năm 1989 thì người ta không tin. Bởi vì Luật Doanh nghiệp ra đời năm 1991. Và năm 89 thì hầu như là cũng không ai được thành lập doanh nghiệp có dính dáng gì đến tư nhân..
Cha tôi là người sáng lập ra ngành Tin học Việt Nam, ông cùng với ông giáo sư Phan Đình Diệu (1936-2018) thành lập ra Hội Tin học Việt Nam. Ông Phan Đình Diệu thì làm Chủ tịch, còn cha tôi là Giáo sư, Tiến sĩ Đinh Xuân Bá (sinh năm 1935) là Phó Chủ tịch thường trực của Hội Tin học Việt Nam đầu tiên. Thế sau đó thì mới dựa vào Hội Tin học Việt Nam để thành lập ra cái doanh nghiệp là cái công ty Secoin hiện nay. Để mà nó có pháp nhân, chứ hồi đấy chả làm gì có Luật Doanh nghiệp đã ra pháp nhân. Mà chỉ đến tận năm 1991 khi mà Luật Doanh nghiệp ra đời thì mới là công ty trách nhiệm hữu hạn, được chuyển đổi sang công ty trách nhiệm hữu hạn. Và lúc đấy chính thức mới dám nhận mình gọi là doanh nghiệp tư nhân chứ trước đấy là hoàn toàn là doanh nghiệp tư nhân.
Thì trải qua 37 năm thì hiện nay công ty chúng tôi cũng đi từ con số 0, thật sự là đi từ con số 0, phát triển qua những cái thăng trầm của cái nền kinh tế của đất nước, hết sức là khó khăn, hết sức là gian khổ. Để mà cho đến tận ngày hôm nay thì có 9 nhà máy trên khắp Việt Nam, vẫn là doanh nghiệp thuần Việt, cung ứng cho tất cả các dự án trọng điểm trên khắp cả nước. Và đặc biệt là xuất khẩu ra 60 quốc gia trên khắp các châu lục, trong đó Nhật Bản cũng là một thị trường hiện nay xuất khẩu sang 27 năm. Nếu mà thầy có đi các DIY Home Center ở tất cả Nhật Bản thì đều thấy viên gạch của Secoin nằm ở đấy, cho đến tận ngày hôm nay.
Thế thì với một doanh nghiệp tư nhân là như vậy thì cá nhân tôi tham gia Secoin cũng 37 năm vì tốt nghiệp đại học năm 88. Cũng xin giới thiệu với cô Chi Lan là lúc mà cô đi làm là cháu ra đời đấy. Cô đi làm năm 1966 thì năm đấy cháu cũng được sinh ra đời.
Thế thì trải qua những cái thăng trầm mà của một cái nền kinh tế tư nhân ở Việt Nam như thế nào thì doanh nghiệp chúng tôi cũng trải qua những cái hỷ nộ ái ố của tất cả những cái giai đoạn thăng trầm cho đến tận ngày hôm nay để có những được những cái thành công như vậy.
Thế thì chính vì vậy cho nên là hôm nay nhận được lời mời của chị Kim Hạnh tới dự cái buổi ngày hôm nay thì cùng với cả những cái ban biên tập là những cái nhân hiệu hết sức là quý giá như cô Chi Lan, chị Kim Hạnh, giáo sư Trần Văn Thọ hay là anh Đậu Anh Tuấn thì tôi nghĩ đây là một quyển sách rất có giá trị. Mặc dù tôi chưa được đọc, tôi chưa được đọc, nhưng mà tôi nghĩ chắc chắn đây sẽ là quyển sách rất là giá trị mà tôi nghĩ rằng là kể cả cá nhân tôi cũng như mọi người trong gia đình tôi, Secoin là doanh nghiệp gia đình, cũng như là các cái đồng sự của tôi, các hiệp hội của tôi, đấy thì họ cũng sẽ được xem, đọc cái quyển sách này và sẽ học hỏi ở trong cái này rất là nhiều.
Cũng xin chia sẻ thêm cái này thì chắc chị Kim Hạnh cô Chi Lan cũng biết thì tôi cũng tấp tểnh viết báo theo gót chị Kim Hạnh. Thì cũng viết rất nhiều các bài báo, các tờ báo. Thì tôi cũng có 9 năm viết cho cái mục Góc nhìn VNExpress. Thì cũng phải hơn 1/3 các bài viết của tôi trên Góc nhìn VNExpress là nói về chủ đề doanh nghiệp tư nhân.
Và có những cái bài mà tôi nhớ là cái bài tên cái bài đấy là “Con buôn và con cưng”. Ở trên mục Góc nhìn VNExpress mà tôi viết cách đây năm 2019, tức là 7 năm rồi, tức là 7 năm rồi. Thì bây giờ đọc thì thấy cũng thấy cũng bình thường thôi, cũng vui vui, nói lên những khó khăn của doanh nghiệp tư nhân. Thế nhưng thời điểm đấy mà khi mà VNExpress đăng cái bài của tôi ấy thì người thân gia đình tôi hết sức là lo lắng cho cái sinh mạng tôi. Bởi vì là sợ là có khi là bị bắt. Khi mà thời điểm đấy cách đây 7 năm viết những cái đề tài về doanh nghiệp tư nhân, những cái kỳ thị, những cái biệt thị rồi doanh nghiệp nó như thế doanh nghiệp tư nhân thay đổi nó như thế nào.
Thế thì chính vì vậy cho nên là hôm nay được tham dự ở đây thì tôi cũng cũng thấy là một cơ hội lớn cho mình để mà có được một cái tác phẩm hết sức là có giá trị. Thế chưa đọc cái quyển này đâu nhưng mà thông qua những cái ý của cô Chi Lan, chị Kim Hạnh rồi giáo sư Trần Văn Thọ và anh Đậu Anh Tuấn chia sẻ thì tôi cũng có nghĩ hai cái ý mà trong các quyển sách tiếp theo của nhóm biên tập chúng ta thì có thể tập trung thêm vào. Ngoài những vấn đề chúng ta đã có một cái dòng chảy về quá khứ và đến hiện tại doanh nghiệp tư nhân hiện tại của Việt Nam là như thế nào thì có hai cái ý thế này.
Cái ý thứ nhất ấy là liên quan đến câu chuyện FDI mà mở đầu là giáo sư Trần Văn Thọ trong bài phát biểu của mình có nói về câu chuyện là FDI hiện nay xuất khẩu nhiều quá rồi thế này thế kia rồi anh Đậu Anh Tuấn cũng đã nêu các câu chuyện của FDI rằng là quý 1 năm 2026 đã đến 70%, năm ngoái là 70%, quý 1 năm 2026 là 70% trong cái FDI là xuất khẩu ở trong toàn bộ cái cái sản lượng xuất khẩu của Việt Nam. Thế thì người ta vẫn cứ đau đáu rằng là làm sao để mà doanh nghiệp tư nhân, doanh nghiệp SME của Việt Nam tham gia được vào các cái miếng bánh 70 hay 77% khổng lồ là như vậy mà FDI đang đang chiếm giữ.
Thế thì cách đây mấy ngày tôi có đọc được một cái thống kê mới nhất của Economica Việt Nam thì trong số hơn 1 triệu doanh nghiệp Việt thuần Việt hiện nay thì chỉ có 5.000 doanh nghiệp là tham gia được vào các chuỗi cung ứng toàn cầu theo hình thức trực tiếp hoặc gián tiếp. Tức là chỉ có 5 phần nghìn quá ít trong một cái miếng bánh là như vậy. Và chỉ có 300 doanh nghiệp là cung ứng được hàng và đối tác cho các cái cái cái các cái doanh nghiệp FDI tại Việt Nam. Trong đó chỉ có 100 doanh nghiệp của Việt Nam là tham gia được vào trực tiếp trong các FDI khổng lồ đang đang bán ở Việt Nam. Vậy thì cái câu chuyện tiếp theo của chúng ta với 97%, 95-97% là SME là doanh nghiệp Việt, là doanh nghiệp tư nhân, đa số là doanh nghiệp tư nhân thì làm sao tham gia được vào miếng bánh của FDI đấy?
Hay là câu chuyện của anh Vũ Thành Tự Anh rằng là chúng ta học bài học của Trung Quốc để mà chúng ta nâng cái con số, từ cái con số rất là nhỏ của chúng ta tham gia vào chuỗi cung ứng của FDI như vậy, để mà nâng dần lên và dần dần chúng ta sẽ có bước đệm để mà chúng ta sẽ trở thành rằng là FDI sẽ trở thành con số nhỏ còn doanh nghiệp tư nhân của Việt Nam sẽ trở thành con số lớn trong cái cái cái phần vấn đề xuất khẩu. Thì đó mới là cái mà tôi nghĩ rằng là hiện nay cái mà doanh nghiệp Việt Nam doanh nghiệp tư nhân của Việt Nam hiện nay đang hết sức là quan tâm trong cái miếng bánh là như vậy. Và con đường đi của chúng tôi, doanh nghiệp tư nhân Việt Nam sẽ đi như thế nào để chúng tôi có thể là là là chiếm được một cái miếng bánh là như vậy. Thì đấy là cái câu chuyện thứ nhất mà tôi cá nhân tôi cũng đang suy nghĩ và tôi nghĩ rằng là cái quyển sách này nó là tiền đề cho một hoàn cảnh vấn đề là như vậy.
Cái vấn đề thứ hai nữa tôi suy nghĩ đấy là cái câu chuyện mà lúc nãy cô Phạm Chi Lan có nói đến cái ý là các con sếu đầu đàn. Như các anh chị cũng đã biết rằng là hiện nay sau Nghị quyết 68 thì trong giới doanh nghiệp tôi cũng là Phó Chủ tịch Hiệp hội Doanh nghiệp Thành phố Hồ Chí Minh thì trong giới doanh nghiệp thành phố Hồ Chí Minh nói riêng cũng như thành phố Hồ Chí Minh nói chung cả Việt Nam nói chung thì đều thấy rằng là hiện nay thực chất ra doanh nghiệp tư nhân Việt Nam chưa có những cái hiệu ứng cụ thể, tác động tốt, tác động cụ thể về sự thay đổi tốt lên sau 1 năm thực hiện Nghị quyết 68.
Trong khi đó thì cách đây chỉ 4, 5 ngày tôi nghe Hà Nội công bố là khởi công 5 tuyến metro. Vậy thì đồng ý việc tập trung cho một số con sếu đầu đàn tư nhân của Việt Nam thì cũng là tốt. Nhưng chúng ta phải có thể chế như thế nào để mà những con sếu đầu đàn đấy nó phải tạo ra một cái đàn các cái đàn bám vào các con sếu đầu đàn đấy chứ không phải con sếu đầu đàn đấy là bay một mình, hoặc là dựa vào các cái cái FDI hoặc là các đầu tư khác ở nước ngoài trong hệ sinh thái của mình. Hoặc tự thành lập ra các hệ sinh thái của mình để mà phát triển. Và lúc đấy 97% SME, 97% doanh nghiệp tư nhân ở Việt Nam có được hưởng lợi gì ở cái câu chuyện đó hay không? Thì thật sự nó cũng là một câu chuyện mà giới doanh nghiệp tư nhân chúng tôi cũng đang rất là trăn trở và tôi cũng rất hy vọng rằng là cái cuốn sách thứ hai của mình mình sẽ giải quyết được những câu chuyện của ngày hôm nay, câu chuyện của doanh nghiệp tư nhân ngày hôm nay.
Và lúc đấy cái cái quyển sách như vậy nó có rất có giá trị đối với cả giới doanh nghiệp tư nhân của Việt Nam. Nó có rất giá trị nó như một cái cẩm nang, một quyển sách gối đầu giường của các doanh nghiệp Việt Nam hiện nay đang rất là nhỏ, đang rất là trăn trở trong một hoàn cảnh kinh tế mà ngày càng có dấu hiệu xấu đi.
Vậy thì đấy thì có hai câu chuyện mà chúng tôi nghĩ rằng là rất là mong Hội đồng biên tập là chúng ta cũng sẽ có những cái bài học kinh nghiệm từ nước ngoài thậm chí là bài học của Trung Quốc để chúng ta tìm ra một lối đi và quyển sách thứ hai là quyển sách sẽ hướng dẫn để mà giải quyết 2 trong số rất nhiều bài toán mà chúng tôi cũng đã đang nêu ra. Một lần nữa xin rất cám ơn chị Kim Hạnh để cho chia sẻ những cái này xin cảm ơn tất cả quý vị đã lắng nghe.
Lê Ngọc Hân ghi chép
Doanh nhân ĐINH HỒNG KỲ
Chủ tịch Hội đồng Quản trị của Secoin, nhà sản xuất gạch ngói
Chủ tịch Hiệp hội Xây dựng và Vật liệu xây dựng TP.HCM (SACA)
Chủ tịch Hiệp hội Doanh nghiệp Xanh TP.HCM (HGBA)
Chương trình Giới thiệu sách mới tại trường ĐH Fulbright ngày 6/7/2026
“Kinh tế tư nhân Việt Nam: Động lực quan trọng nhất để dân giàu nước mạnh”
(Chủ biên: Trần Văn Thọ, Phạm Chi Lan, Vũ Kim Hạnh, Đậu Anh Tuấn; NXB Tri Thức, Nhà phát hành Alphabook, 2026)