TỲ-KHEO PHẠM TỘI CÓ THỂ THA THỨ KHÔNG?
Tháng 8, năm 2022, thầy Tuệ Sỹ đang điều trị tại bệnh viện Quốc tế Mỹ (AIH), Quận 2, Sài Gòn, tôi vào thăm, và luôn tiện hỏi một số vấn đề luật học liên quan đến bốn trọng tội ba-la-di. Kiến thức uyên bác cả luật đời và đạo, thầy phân tích từng điều khoản pháp lý với sự sắc bén hiếm có, thầy nói:
Thật tế tỳ-kheo hay tỳ-kheo-ni phạm tội dù lớn hay nhỏ đều có thể sám hối và phục hồi Tăng thể. Tuy nhiên có những tội liên quan đến xã hội ngoài đời mà người ta không thể tha thứ, thành ra luật Phật cũng không thể cho sám hối như trường hợp trong bốn tội ba-la-di. Hoặc có những tội rất nặng nhưng không ghép vào tội ba-la-di. Ví dụ tội Phá tăng, tuy xếp trong ngũ nghịch tội nhưng chỉ ở mức phạm Tăng tàn. Vì ông tỳ-kheo đó có phá Tăng thì chỉ liên quan giữa Tăng với nhau rồi Tăng đem ông đó ra xử. Không liên quan gì đến xã hội.
Còn 4 tội ba-la-di là liên quan đến xã hội. Trong đó tội dâm cho sám hối, chỉ bị trách phạt là hạn chế một số phận sự của tỳ-kheo nhưng vẫn tu bình thường, tức không đuổi, là vì sao, vì giữa ông thầy đó và cô kia yêu đương nhau chỉ là tình cảm cá nhân, có sự đồng thuận của hai người ngay từ đầu; hoặc giả ông tỳ-kheo có thương vợ của người ta họ cũng có thể tha thứ, không giết đánh gì ông tỳ-kheo kia. Nhưng tội giết người, ăn trộm, và nói dối thì không tha thứ được, bởi liên quan đến xã hội (mức độ) nặng. Chẳng hạn ông sư đó giết người dù có sám hối đi chăng nữa, ngoài đời người ta nghe ông đó giết người là họ sợ. Nếu trước đó giết người rồi đi tu thì còn bỏ qua được, điển hình trường hợp Angulimala. Còn ông thầy tu giết người không thể làm thầy tu, người ta sợ. Đó là một cái. Cái thứ hai nữa, nếu ông tỳ-kheo đó giết người phạm tội nhà nước, họ sẽ bắt, mà để nhà nước hay người đời bắt, xử tội ông tỳ-kheo thì không được. Cho nên Tăng đoàn phải đuổi, lột y ông đó thôi, rồi để nhà nước xử. Vả lại, luật (về tội) giết người, sau khi thả tù bản án khó xóa. Đời có hạn xóa án, mà đời không xóa án thì làm sao làm tỳ-kheo được. Án còn treo đó.
Thứ nữa tội ăn trộm cũng vậy, ăn trộm vượt mức quy định của pháp luật, cũng bị nhà nước bắt. Mãn hạn tù có trở về, thì người đời không thể đến chùa đảnh lễ tỳ-kheo phạm tội ăn trộm, từng ở tù.
Và tội cuối cùng vọng ngữ rất nặng, tự nói mình chứng Thánh để dụ dỗ người ta cung phụng cúng dường, khiến gia đình họ khánh kiệt phá sản. Tội này nặng. Như trường hợp Tetsuya Yamagami ám sát thủ tướng Nhật Bản Shinzo Abe. Vì mẹ Tetsuya Yamagami theo một tổ chức tổ chức tôn giáo có tên đầy đủ là Liên đoàn Gia đình vì Hoà bình và Thống nhất. Bà mẹ đã quyên góp tiền của cho nhà thờ này, khiến gia cảnh của Yamagami kiệt quệ, anh ta khởi lên hận thù và cho rằng ông Abe có mối quan hệ nào đó với tổ chức này, cho nên anh ta ám sát ông (theo tờ báo tienphong.vn).
Luật đời và đạo là công lý, nó soi sáng cho con người thấy được nhân quả, thấy được con đường trở về với thiện lương.
Bài, ảnh: Tâm Nhãn, 13.3.2026
