PHẬT XƯA, PHẬT NAY
Năm 2016, thầy Tuệ Sỹ an cư ở chùa Linh sơn, Vạn giã, Nha Trang. Cuối hạ, tôi ra thăm thầy. Tối mười bốn, thầy trò ngồi uống trà. Tôi thưa hỏi thầy về vấn đề các nhà khoa học, họ đưa ra ý tưởng: Nếu đức Phật còn sống, họ có thể lấy một tế bào của Phật, nhân bản thành một ông Phật Thích-ca thứ hai.
Thầy nói: Họ có quyền đưa ra giả thuyết, nhưng ông nên nhớ, các nhà khoa học họ không biết hai điều:
Thứ nhất, có làm hàng trăm cuộc thí nghiệm thì xác suất thành công rất thấp, vì yếu tố “thân trung hữu” có đến hay không là một vấn đề lớn. Không giống ông thợ mộc, ông thợ mộc muốn cái bàn thì làm cái bàn có ngay. Nhưng “Cloning” thì hoàn toàn không dễ dàng như thế. Họ làm trong sự may rủi.
Thứ hai, nếu họ có tạo ra một ông Thích-ca y chang, thì ông Phật đó không thể suy nghĩ như trước. Bởi vì con người sinh ra bị tác động nhiều thứ. Tất cả mọi thứ xung quanh, sao, trăng đều tác động đến con người hết, thành ra không ai giống ai. Họ có thể tạo ra một con người thông minh, nhưng chưa chắc con người đó giỏi. Tùy theo môi trường xung quanh nữa. Vấn đề môi trường quan trọng. Các nhà khoa học không biết cứ nghĩ tạo ra là được, nhưng môi trường biến đổi tâm lý. Sau này tâm lý biến đổi đến não nữa. Mình phải biết ông Thích-ca sinh ra trong thời đại xa xưa khác bây giờ. Thời đại đó chưa biết vũ trụ, trăng, sao, lượng tử, vân vân, trong thế giới thế nào. Thời của Tất-đạt-đa môi trường khác, lớn lên nó khác. Không thể giống ông Thích-ca trước kia hoàn toàn được. Hồi xưa ông Thích-ca ở trong cung vàng điện ngọc, với giai cấp được kính trọng, là võ sĩ, văn sĩ v.v… Và xã hội Ấn-độ thời xưa khác bây giờ nữa. Còn ông Thích-ca cấy ra, theo sinh sản vô tính, trong thời hiện đại sinh ra nghe đủ loại nhạc, ra đường thấy máy bay, tàu hỏa, môi trường xung quanh đủ thứ. Thời xưa uống nước sông, giờ uống nước lọc khác nhau. Không giống Thích-ca trước được đâu. Ngày xưa ông Thích-ca lên rừng tập thiền khác, ông Thích-ca bây giờ tu theo phái thiền này, thiền kia, rồi mấy ông tổ sư thiền thời nay truyền dạy, tư tưởng khác nữa.
Thầy bảo, ông đừng “sợ chuyện này”, rồi thầy trò cùng cười.
Buổi nói chuyện hôm đó, tạm kết luận: Bản thể không chỉ nằm ở mã gen mà còn là một tiến trình vận động không ngừng của tâm, cảnh, thức. Một con người sinh ra trong thời đại khoa học, công nghệ, âm nhạc, truyền thông, và lối sống hiện đại không thể có cùng con đường tu tập như bậc Thánh nhân của hơn hai ngàn năm trước. Nhân bản có tạo được bản sao cũng khó đạt được tuệ giác như nguyên bản.
Tâm Nhãn
